वर्षायाममा जंगली च्याउको जोखिम

चालु आर्थिक वर्षको असार १५ गतेसम्म विषालु जंगली च्याउ खाएर १७ जनाको ज्यान गएको छ भने १५६ जना बिरामी परेका छन्। नेपाल प्रहरीले परम्परागत भ्रमबाट बचेर जंगली च्याउ नखान सर्वसाधारणमा अपिल गरेको छ।

नेपालमा जंगली च्याउको बढ्दो जोखिम

वर्षायाम सुरु भएसँगै नेपालका विभिन्न ग्रामीण तथा पहाडी भेगमा वनजंगलबाट च्याउ टिपेर खाने क्रम बढ्छ। तर, सही पहिचान र जानकारी बिना संकलन गरिएको जंगली च्याउ खाँदा हरेक वर्ष ठूलो संख्यामा नागरिकहरूले अकालमा ज्यान गुमाउनुपरेको छ।

नेपाल प्रहरीले सार्वजनिक गरेको पछिल्लो सचेतना सन्देश अनुसार जंगली च्याउको सेवनका कारण देशका विभिन्न जिल्लामा मानवीय क्षति भइरहेको छ।

नेपाल प्रहरीको तथ्याङ्क अनुसार चालु आर्थिक वर्षको असार १५ गतेसम्म मात्रै विषाक्त जंगली च्याउ उपभोग गर्दा:

• मृत्यु हुनेको संख्या: १७ जना
• बिरामी परेका मानिसहरू: १५६ जना

अलिकति स्वाद र क्षणिक असावधानीका कारण सिङ्गो परिवार नै शोकमा डुब्ने गरेका घटनाहरू निरन्तर दोहोरिइरहेका छन्।

जंगली च्याउ सम्बन्धी व्याप्त सामाजिक भ्रमहरू

प्रायः मानिसहरू परम्परागत धारणाका आधारमा जंगली च्याउ खानयोग्य छ वा छैन भन्ने अनुमान गर्छन्। तर ती धारणाहरू वैज्ञानिक रूपमा सर्वथा गलत र घातक साबित भएका छन्:

१. कीरा वा जनावरले खाएको च्याउ सुरक्षित हुन्छ?

जनावर वा कीराका लागि हानिकारक नभएको विष मानिसका लागि ज्यानलेवा हुन सक्छ।

२. उमाल्दा लसुन वा चाँदी कालो भएन भने विष छैन?

यो पूर्ण रूपमा गलत अन्धविश्वास हो। उमाल्दैमा वा कुनै वस्तु हाल्दैमा च्याउमा भएको कडा विष नष्ट हुँदैन।

३. रंगीन वा सुन्दर देखिने च्याउ मात्र विषालु हुन्छ?

सादा र सामान्य देखिने च्याउ पनि उत्तिकै विषाक्त हुन सक्छन्।

विषालु च्याउ खाएपछि देखिने मुख्य लक्षणहरू

विषालु च्याउ सेवन गरेमा केही घण्टाभित्रै निम्न लक्षणहरू देखिन सक्छन्:

• पेट असाध्यै दुख्ने र ऐठन हुने
• निरन्तर बान्ता हुने र कडा पखाला लाग्ने
• रिङ्गटा लाग्ने, शरीर काप्ने र बेहोस हुने
• गम्भीर अवस्थामा कलेजो (Liver) र मिर्गौला (Kidney) ले काम गर्न छाड्ने

रोकथाम र सुरक्षाका मुख्य उपायहरू

• अपरिचित च्याउ नटिपौँ: वनजंगल वा खेतबारीमा आफैँ उम्रिएका अपरिचित च्याउ कहिल्यै नखाऔँ।
• प्रमाणित च्याउ मात्र उपभोग गरौँ: बजारमा बिक्रीका लागि राखिएका वा व्यावसायिक रूपमा खेती गरिएका सुरक्षित च्याउ मात्र प्रयोग गरौँ।
• तुरुन्त अस्पताल पुर्‍याऔँ: जंगली च्याउ खाएपछि कुनै पनि अस्वस्थता वा लक्षण देखिएमा घरेलु उपचारमा नअल्झिई तुरुन्तै नजिकैको स्वास्थ्य संस्थामा लैजाऔँ।