काठमाडौं । अमेरिकी प्रविधि कम्पनी Nvidia का प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (CEO) जेन्सेन हुआङसँग जोडिएको कथित जासुसी विवादले अमेरिकाको राजनीतिक तथा प्रविधि क्षेत्रमा नयाँ बहस सिर्जना गरेको छ। चीनसँग सम्बन्ध रहेको आशंका गरिएकी व्यवसायी एलिस हुआङसँगको सम्बन्ध र उनको व्यावसायिक पृष्ठभूमिबारे सार्वजनिक भएका विवरणपछि अमेरिकाले चीनमा उन्नत कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) चिप निर्यातमा थप कडाइ गर्न सक्ने सम्भावना बढेको छ।
अमेरिकी अधिकारीहरूले एलिस हुआङमाथि चिनियाँ गुप्तचर निकायसँग सम्बन्ध रहेको र Nvidia का प्रमुखसँगको निकटतालाई सूचनामा पहुँच प्राप्त गर्ने माध्यमका रूपमा प्रयोग गरिएको हुन सक्ने आशंका गरेको अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूले जनाएका छन्। यद्यपि, उनीमाथि लगाइएको जासुसीसम्बन्धी आरोप स्वतन्त्र रूपमा पुष्टि भइसकेको छैन। चीनले पनि यस्ता आरोपलाई अस्वीकार गर्दै आएको छ।
Nvidia र Megaspeed बीचको सम्बन्ध अनुसन्धानमा
यस विवादमा सिंगापुरमा आधारित क्लाउड कम्प्युटिङ कम्पनी Megaspeed International पनि जोडिएको छ। एलिस हुआङ उक्त कम्पनीसँग सम्बन्धित रहेकी व्यवसायी हुन्। कम्पनीले AI पूर्वाधारका लागि आवश्यक उच्च क्षमताका कम्प्युटिङ चिप तथा क्लाउड सेवा क्षेत्रमा काम गर्दै आएको छ।
अमेरिकी अधिकारीहरूले Megaspeed ले चीनका ग्राहकहरूलाई अमेरिकाको निर्यात प्रतिबन्धमा रहेका उन्नत Nvidia चिपमा पहुँच उपलब्ध गराएको हुन सक्ने आशंकामा अनुसन्धान गरिरहेको विवरण सार्वजनिक भएका छन्।
Nvidia ले Megaspeed लाई आफ्नो आधिकारिक क्लाउड साझेदारको सूचीमा राखेको थियो। यसै कारण कम्पनीको व्यावसायिक सम्बन्ध, चिप आपूर्ति प्रक्रिया र सम्भावित सुरक्षा जोखिमबारे अमेरिकी अधिकारीहरूको चासो बढेको हो।
तर कम्पनीले प्रतिबन्ध उल्लङ्घन गरेको सार्वजनिक रूपमा प्रमाणित भइसकेको छैन। त्यस्तै, इन्डोनेसियामा कम्पनीसँग सम्बन्धित संस्थाले Nvidia का H100 प्रोसेसर आयात गरेको देखिए पनि त्यसले मात्रै प्रतिबन्ध उल्लङ्घन भएको प्रमाणित गर्दैन।
अमेरिकी सांसदहरूले मागे स्पष्टीकरण
विवाद सार्वजनिक भएपछि अमेरिकी प्रतिनिधिसभाका केही प्रभावशाली रिपब्लिकन सांसदहरूले Nvidia प्रमुख जेन्सेन हुआङसँग स्पष्टीकरण मागेका छन्।
नोभेम्बर ४ मा पठाइएको पत्रमार्फत प्रतिनिधिसभाको विदेश मामिला समिति, चीनसम्बन्धी विशेष समिति र गुप्तचर समितिका नेतृत्वले हुआङलाई नोभेम्बर १८ मा बन्द बैठकमा जानकारी दिन आग्रह गरेका छन्।
उनीहरूले विदेशी गुप्तचर गतिविधिबाट अमेरिकी प्रविधि, व्यापारिक गोपनीयता र राष्ट्रिय सुरक्षामा पर्न सक्ने जोखिमबारे स्पष्ट जानकारी आवश्यक रहेको बताएका छन्।
Nvidia ले भने आफ्नो प्रमुख कार्यकारीले प्रत्येक वर्ष हजारौँ ग्राहक तथा व्यावसायिक प्रतिनिधिसँग भेटघाट गर्ने र एसियाका क्लाउड ग्राहकलाई सामान्य व्यावसायिक जानकारी मात्र उपलब्ध गराउने बताएको छ। कम्पनीका अनुसार संवेदनशील व्यापारिक गोप्य सूचना वा अमेरिकी राष्ट्रिय सुरक्षासँग सम्बन्धित जानकारी चुहावट भएको विश्वास गर्ने आधार छैन।
यसैबीच, Nvidia को सञ्चालक समितिले घटनाबारे स्वतन्त्र अनुसन्धान अघि बढाएको छ।
चीनमाथि थप कडा प्रतिबन्धको तयारी?
यस घटनाले अमेरिकामा लामो समयदेखि चलिरहेको AI चिप निर्यात नियन्त्रणसम्बन्धी बहसलाई थप तीव्र बनाएको छ।
अमेरिकाले आफ्नो उन्नत प्रविधि चीनको सैन्य तथा रणनीतिक क्षमतामा प्रयोग हुन सक्ने भन्दै उच्च क्षमताका AI प्रोसेसरको निर्यातमा विभिन्न प्रतिबन्ध लगाउँदै आएको छ।
तर चीनका कम्पनीहरूले अमेरिका बाहिर रहेका डेटा सेन्टर तथा क्लाउड सेवा प्रदायकमार्फत ती चिपको कम्प्युटिङ क्षमता प्रयोग गर्न सक्ने सम्भावना रहँदै आएको छ।
यही कमजोरी नियन्त्रण गर्न अमेरिकी सांसदहरूले तीनवटा प्रस्तावित कानुनी व्यवस्थालाई अघि बढाइरहेका छन्।
- AI Overwatch Act: उन्नत AI चिपको निर्यात नियन्त्रणमा अमेरिकी कंग्रेसको भूमिका थप बलियो बनाउने प्रस्ताव।
- Chip Security Act: चिपको बिक्री, आपूर्ति र प्रयोगको निगरानी गर्दै अवैध रूपमा अन्य देशमा पुर्याउने गतिविधि नियन्त्रण गर्ने प्रस्ताव।
- MATCH Act: चीनमा चिप निर्माणका लागि प्रयोग हुने उपकरणको आपूर्तिमा अमेरिकी सहयोगी राष्ट्रहरूसँग थप कडा नियन्त्रण लागू गर्न प्रोत्साहन गर्ने प्रस्ताव।
यी प्रस्तावहरू आर्थिक वर्ष २०२७ को राष्ट्रिय रक्षा प्राधिकरणसम्बन्धी विधेयकमा समावेश हुन सक्ने विषयमा पनि छलफल भइरहेको छ। यद्यपि, यी सबै व्यवस्था पारित भइसकेका कानुन होइनन्।
चीनका कम्पनीहरू विदेशस्थित डेटा सेन्टरतर्फ
नोभेम्बर १२ मा सार्वजनिक भएको रोयटर्सको अर्को रिपोर्टअनुसार, विवादपछि अमेरिकी सरकारले चिपसम्बन्धी प्रतिबन्ध थप कडा बनाउन सक्ने चिन्ताले चिनियाँ AI कम्पनीहरूले विदेशस्थित डेटा सेन्टरमा Nvidia चिपको कम्प्युटिङ क्षमता सुरक्षित गर्ने प्रयास गरिरहेका छन्।
केही चिनियाँ प्रविधि कम्पनीहरूले अमेरिका बाहिर रहेका डेटा सेन्टर सञ्चालकसँग चिप क्षमता आरक्षित गर्ने विषयमा छलफल गरिरहेको स्रोतहरूलाई उद्धृत गर्दै रिपोर्टमा उल्लेख गरिएको छ।
यसले अमेरिकाको निर्यात नियन्त्रण केवल भौतिक रूपमा चिप चीन पठाउने प्रक्रियामा सीमित नरही विदेशमा रहेका डेटा सेन्टरमार्फत उपलब्ध हुने कम्प्युटिङ सेवासम्म विस्तार हुन सक्ने सम्भावनालाई उजागर गरेको छ।
Nvidia को व्यवसाय र विश्वव्यापी AI बजारमा प्रभाव
Nvidia विश्वकै प्रमुख AI चिप निर्माता कम्पनीमध्ये एक हो। यसको उच्च क्षमताका प्रोसेसरहरू डेटा सेन्टर, मेसिन लर्निङ, कृत्रिम बुद्धिमत्ता अनुसन्धान र अत्याधुनिक कम्प्युटिङ प्रणालीमा प्रयोग हुँदै आएका छन्।
चीन पनि विश्वकै ठूलो प्रविधि तथा AI बजारमध्ये एक भएकाले अमेरिकी प्रतिबन्ध थप कडा भएमा Nvidia को चीनसम्बन्धी व्यापार प्रभावित हुन सक्छ।
त्यस्तै, चीनका प्रविधि कम्पनीहरूले आवश्यक कम्प्युटिङ क्षमता प्राप्त गर्न थप कठिनाइ सामना गर्नुपर्ने हुन सक्छ। अर्कोतर्फ, चीनले आफ्नै सेमिकन्डक्टर तथा AI चिप उद्योगलाई तीव्र रूपमा विकास गर्ने प्रयासलाई थप प्राथमिकता दिन सक्छ।
यस विवादले Nvidia को व्यावसायिक प्रतिष्ठा, लगानीकर्ताको विश्वास र अमेरिकी प्रविधि कम्पनीहरूको सुरक्षा व्यवस्थामाथि पनि प्रश्न उठाएको छ।
निष्कर्ष
Nvidia प्रमुखसँग जोडिएको कथित जासुसी विवाद व्यक्तिगत सम्बन्ध र व्यावसायिक अनुसन्धानमा मात्र सीमित नरही अमेरिका–चीन प्रविधि प्रतिस्पर्धासँग जोडिएको छ।
यद्यपि, जासुसीको आरोप पुष्टि हुन बाँकी छ र Nvidia ले पनि संवेदनशील सूचना चुहावट भएको प्रमाण नरहेको बताएको छ। आगामी दिनमा अमेरिकी अनुसन्धान, कंग्रेसको निर्णय र चीनमाथिको निर्यात नीतिमा हुने परिवर्तनले विश्वव्यापी AI उद्योगको दिशा प्रभावित गर्न सक्ने देखिन्छ।
स्रोत: Reuters, Associated Press तथा अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरू।
