काठमाडौं, २०८१ वैशाख २३ — आधुनिक प्रविधिले सौन्दर्य र सिर्जनशीलताको संसारमा नयाँ आयाम थपिरहेको छ। तर, हरेक नवप्रवर्तनले केवल आशा मात्र ल्याउँदैन— कहिलेकाहीँ खतरा पनि ल्याउँछ। पछिल्लो समय भाइरल बनेको “AI Ghibli Portrait” ट्रेन्ड यसको ज्वलन्त उदाहरण हो। यो ट्रेन्ड, जसमा प्रयोगकर्ताहरूले आफ्ना फोटोहरूलाई स्टुडियो घिब्ली शैलीमा परिणत गर्छन्, सामाजिक सञ्जालमा निकै लोकप्रिय छ ।
एक तस्बिर अपलोड गर्नुहोस्, केही सेकेन्ड कुर्नुहोस्, अनि तपाईंको अनुहार न्यानो, भावनात्मक, एनिमे शैलीमा फेरिइसकेको हुन्छ। सबभन्दा पहिले, यो रमाइलो लाग्छ। तर जब तपाईं गहिरिएर सोच्न थाल्नुहुन्छ, त्यतिबेला प्रश्नहरू उठ्न थाल्छन्— के हामी आफैंले आफ्नो पहिचान प्रविधिका हातमा सस्तोमा सुम्पिरहेका त होइनौं ?
यो केवल फोटो होइन, तपाईंको पहिचान हो AI कम्पनीहरूले तपाईं अपलोड गर्ने फोटोहरूलाई केवल एउटा इनपुट होइन, डेटा का रूपमा हेर्छन्। ती छविहरू AI मोडेल ट्रेनिङको कच्चा पदार्थ हुन्। ती फोटोहरूमार्फत तपाईंको अनुहारको बनावट, छालाको रङ, आँखाको दिशा, मुस्कानको ढंग, यहाँसम्म कि तपाईंको शैली र व्यक्तित्वसम्म अध्ययन हुन्छ।
त्यसपछि ती जानकारीहरू प्रयोग गरेर AI ले अनगिन्ती नयाँ अनुहार सिर्जना गर्छ , जसमा तपाईंको अनुहारको झल्को हुन्छ, तर त्यो अनुहार तपाईंको होईन। यो डिजिटल क्लोनिङ को सुरुआत हो।
गोपनीयता: पढिएको छैन, तर स्वीकारिएको छ
अधिकांश प्रयोगकर्ताहरूले Terms & Conditions पढ्दैनन्। त्यहाँ लेखिएको हुन्छ:
“We retain the right to use your uploaded images to improve our models and services.”
यसको अर्थ के हो ?
तपाईंको फोटो अब तपाईंको रहँदैन। त्यो कम्पनीको “अधिकार” मा जान्छ, र प्रयोग गर्न सकिन्छ
कुनै बेला तपाईंको जानकारी र सहमति बिना पनि। कसैले तपाईंको अनुहार जस्तो पात्रलाई प्रयोग गरेर एउटा विज्ञापन बनायो भने? एक भिडियो खेलमा तपाईंको अनुहार देखियो भने? के तपाईंले त्यसको स्वामित्व दाबी गर्न सक्नुहुन्छ? — छैन। ‘कलाको नाममा’ चलिरहेको व्यापार AI घिब्ली पोर्ट्रेट एकदमै आकर्षक देखिन्छ , यसमा कलाभन्दा बढी व्यापारिक रणनीति लुकेको छ। कम्पनीहरू प्रयोगकर्ताका व्यक्तिगत सामग्री प्रयोग गरेर आफ्ना मोडेलहरू सुधार्छन्, अनि तिनीहरूबाट करोडौं डलर कमाउँछन्। तपाईंले चाहेर दिएको एउटा फोटो, तिनीहरूको लागि “निःशुल्क कच्चा माल” हो।उनीहरूले बेच्ने सेवाहरू, चित्रहरू, एनीमेसनहरू—सबैमा तपाईं जस्ता प्रयोगकर्ताहरूको योगदान हुन्छ। तर तपाईंले त्यसको बदलामा केही पाउनुहुन्न।
हायाओ मियाजाकीको चेतावनीस्टुडियो घिब्लीका सह-संस्थापक हायाओ मियाजाकी, जसको कलाबाट यो ट्रेन्ड प्रेरित छ, आफैंले AI कलालाई “जीवन र आत्माको अपमान” भनेका छन्। उनी भन्छन्: “I strongly feel that this is an insult to life itself.”
उनको कलामा भावना, मानवीयता र गहिरो अर्थ हुन्छ। तर अहिलेको ट्रेन्डमा त्यो आत्मा छैन—छ केवल कृत्रिम सौन्दर्यता र डाटा संकलनको चलाखी।
के गरौं त ? रमाइलो पनि होस्, सचेतता पनि होस्हामीले प्रविधिसँग डराउनुपर्ने होइन। तर, चेतनशील हुन आवश्यक छ। जसरी आफ्नो पहिचानको रक्षा गर्नु आवश्यक छ, त्यस्तै डिजिटल पहिचानको पनि रक्षा गरौं। AI प्लेटफर्म प्रयोग गर्नु अघि, गोपनीयताको सर्तहरू पढौं। सस्तो सौन्दर्यको बदलामा दीर्घकालीन घाटा नहोस् भनेर विचार गरौं।
निष्कर्ष
AI घिब्ली पोर्ट्रेट एउटा सुन्दर ट्रेन्ड हो—तर सुन्दरता सधैं सुरक्षित हुँदैन। आज हामीले रमाइलोको नाममा आफ्नो अनुहार बेच्दैछौं, भोलि त्यो अनुहार हामीले नियन्त्रण गर्न सक्ने अवस्था नहुन सक्छ।सावधानी अपनाऔं। प्रविधि हाम्रो सेवक हो, मालिक होइन।
