निर्वाचन २०८४ र युवा शक्ति: परिवर्तनको सम्भावना र तथ्यहरू

काठमाडौँ — निर्वाचन २०८४ नजिकिँदै गर्दा नेपालको राजनीतिमा नयाँ समीकरणहरू देखा परेका छन्। स्थापित दलहरूको अनुभव र नयाँ शक्तिको उदयका बीच देशको आगामी दिशा कस्तो होला? यहाँ प्रमुख तथ्यहरू प्रस्तुत गरिएको छ:

१. स्थापित नेतृत्व: उपलब्धि र विवादका तथ्यहरू

नेता	प्रमुख उपलब्धि (Facts)	प्रमुख विवाद/चुनौती (Facts)
केपी शर्मा ओली (UML)	सन् २०२० मा ‘चुच्चे नक्सा’ प्रकाशन, चीनसँग पारवहन सम्झौता, भेरि-बबई सुरुङ निर्माण।	दुई पटक संसद् विघटन, ‘यति’ र ‘ओम्नी’ प्रकरणमा नाम जोडिनु, भ्रष्टाचार निवारणमा सुस्तता।
शेरबहादुर देउवा (NC)	एमसीसी (MCC) सम्झौता पारित, तीनै तहको निर्वाचन सम्पन्न, लोकतान्त्रिक प्रणालीको रक्षा।	पार्टीभित्रको चरम गुटबन्दी, भुटानी शरणार्थी काण्डमा निकटहरूको संलग्नता, सुस्त निर्णय क्षमता।
पुष्पकमल दाहाल (Maoist)	संघीय गणतन्त्र र शान्ति प्रक्रियाको सफल अवतरण, लोडसेडिङ अन्त्यको सुरुवातमा राजनीतिक समर्थन।	राजनीतिक अस्थिरता (बारम्बार गठबन्धन परिवर्तन), लडाकु शिविर (Cantonment) घोटाला काण्डको आरोप।

२. नयाँ शक्ति: बालेन-रवि सहकार्य र सम्भावना

डिसेम्बर २८, २०२५ मा भएको ७-बुँदे सहमति पछि नयाँ शक्तिको खाका स्पष्ट भएको छ:

• सहमति: बालेन शाह आगामी निर्वाचनमा रास्वपा (RSP) बाट प्रधानमन्त्रीको उम्मेदवार हुने र रवि लामिछाने पार्टी सभापतिमै रहने।
• एजेन्डा: डिजिटल गभर्नेन्स, भ्रष्टाचारको फाइल पुनः खोल्ने, र प्रविधिमा आधारित विकास।
• शक्ति: काठमाडौँमा बालेनको कार्यसम्पादन र रवि लामिछानेको सङ्गठन निर्माणको क्षमता।
• चुनौती: राष्ट्रिय राजनीतिमा अनुभवको कमी र स्थापित प्रशासनिक ‘सेटिङ’ भत्काउनु पर्ने दबाब।

३. निर्वाचन २०८४ का निर्णायक तथ्याङ्कहरू (Key Data)

• युवा जनशक्ति: नेपालको कुल जनसङ्ख्याको ४०.६८% हिस्सा १६-४० वर्ष उमेर समूहका युवाको छ।
• नयाँ मतदाता: सन् २०२५ को ‘Gen-Z’ आन्दोलनपछि थपिएका करिब ८ लाख ३७ हजार नयाँ मतदाताले आगामी निर्वाचनमा पहिलो पटक मतदान गर्दैछन्।
• युवा प्रतिनिधित्व: वर्तमान संसद्मा ४० वर्ष मुनिका सांसदहरू केवल १२% मात्र छन्, जबकि रास्वपामा यो सङ्ख्या ४०% छ।
• आर्थिक सूचक: हालको युवा बेरोजगारी दर २२.७% छ, जुन आगामी चुनावको मुख्य एजेन्डा हुने निश्चित छ।

४. भविष्यको सम्भावना: अबको बाटो

• नयाँ शक्ति आएमा: प्रणालीमा पारदर्शिता र ‘टेक्नोक्र्याटिक’ शासन पद्धति आउने सम्भावना रहन्छ।
• पुराना शक्ति दोहोरिएमा: राजनीतिक अनुभव र वैदेशिक सम्बन्धमा सन्तुलन कायम रहे पनि ‘स्थितिको सुधार’ (Status Quo) कै सम्भावना बढी देखिन्छ।

निष्कर्ष:

तथ्याङ्कले भन्छ— २०८४ को निर्वाचनमा युवा मतदाता निर्णायक हुनेछन्। स्थापित दलहरूलाई आफ्नो कार्यशैली सुधार्ने चुनौती छ भने नयाँ शक्तिलाई आफ्नो योजना कार्यान्वयन गर्ने आधार तयार पार्नुपर्ने दबाब छ।